جرم دندان که به آن تارتار نیز گفته میشود، لایه سختشدهای از پلاک است که روی دندانها و زیر خط لثه تجمع پیدا میکند و نه تنها زیبایی لبخند را کاهش میدهد، بلکه میتواند منجر به مشکلات جدی دهان و دندان مانند بیماری لثه شود. در حالی که هیچ روش جرم گیری دندان در خانه نمیتواند جایگزین جرمگیری حرفهای دندانپزشکی شود، راه های جرم گیری دندان در خانه وجود دارند که میتوانند به جلوگیری از تشکیل پلاک و جرم و همچنین حذف لکههای سطحی کمک کنند.
جرم گیری دندان چگونه انجام میشود و چه زمانی نیاز به درمان جرم گیری دندان در خانه داریم؟
جرمگیری دندان درمانی است که طی آن دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان، با استفاده از ابزارهای مخصوص (مانند قلمهای دستی یا دستگاه جرم گیری دندان اولتراسونیک) پلاک و تارتار سخت شده را از روی سطح دندانها، بهویژه در نواحی زیر خط لثه، جدا میکند.
برای آشنایی بیشتر با این روش کلیک کنید:جرم گیری دندان چیست و چگونه انجام می شود؟
معرفی بهترین جرم گیری دندان در خانه
در میان راه های جرم گیری دندان در خانه، برخی مواد به دلیل خواص سایندگی ملایم یا ضد باکتریایی، شهرت بیشتری دارند:
۱. جوش شیرین
جوش شیرین (سدیم بیکربنات) به دلیل خاصیت سایندگی ملایم، یکی از بهترین مواد جرم گیری دندان در خانه برای از بین بردن لکههای سطحی و پلاک است.
- روش استفاده:
- با آب: یک قاشق چایخوری جوش شیرین را با مقدار کمی آب (یا سرکه سفید/سیب) مخلوط کنید تا خمیر سفتی به دست آید.
- با استفاده از مسواک نرم، این خمیر را به آرامی به مدت 1 تا 2 دقیقه روی دندانهای خود بمالید.
- دهان خود را کاملاً با آب بشویید.
- نکته مهم: به دلیل خاصیت سایندگی، از جوش شیرین بیش از 2 تا 3 بار در هفته استفاده نکنید تا مینای دندان آسیب نبیند.
۲. پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه)
مخلوط پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه) رقیق شده خاصیت ضدعفونیکننده دارد و میتواند در از بین بردن باکتریها و سفید کردن دندان مؤثر باشد.
- روش استفاده:
- یک قاشق چایخوری هیدروژن پراکسید 3٪ را با یک قاشق چایخوری آب مخلوط کنید.
- این محلول را با استفاده از مسواک نرم روی دندانها بمالید یا به عنوان دهانشویه استفاده کنید و به مدت حدود یک دقیقه در دهان بچرخانید.
- دهان را کاملاً بشویید.
- هشدار: هرگز هیدروژن پراکسید را قورت ندهید و از غلظت بالاتر از 3% استفاده نکنید. استفاده از این روش را به هفتهای یک بار محدود کنید.
۳. روغن نارگیل یا روغن زیتون (Oil Pulling)
روغنکشی (Oil Pulling) یک روش جرم گیری دندان در خانه سنتی است که در آن روغن (اغلب روغن نارگیل یا زیتون) را به مدت چند دقیقه در دهان میچرخانند.
- روش استفاده:
- یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل یا روغن زیتون را در دهان خود بریزید.
- به مدت 10 تا 15 دقیقه آن را در تمام فضای دهان بچرخانید (نه قورت دهید).
- روغن را در سطل زباله تف کنید (نه سینک، زیرا ممکن است باعث گرفتگی شود) و دهان را با آب بشویید.
- فایده: این روش میتواند به حل کردن اسیدهای چرب موجود در پلاک و کاهش باکتریها کمک کند.
۴. سرکه سیب
سرکه سیب حاوی اسید استیک است که دارای خواص ضد میکروبی بوده و ممکن است در کاهش پلاک مؤثر باشد. با این حال، باید با احتیاط فراوان استفاده شود.
- روش استفاده:
- رقیق کردن: سرکه سیب را به نسبت مساوی (یا بیشتر) با آب رقیق کنید.
- از این محلول رقیق شده به عنوان دهانشویه استفاده کنید و پس از 1 تا 2 دقیقه دهان را کاملاً با آب بشویید.
- احتیاط: سرکه سیب به شدت اسیدی است و استفاده مکرر یا طولانیمدت آن میتواند به فرسایش مینای دندان منجر شود. توصیه میشود این کار را به حداکثر هفتهای یک بار محدود کنید.
۵. پوست پرتقال و زردچوبه
برخی منابع، استفاده از پوست پرتقال یا زردچوبه را نیز به عنوان راه های جرم گیری دندان در خانه توصیه میکنند:
- پوست پرتقال: مالیدن لایه داخلی پوست پرتقال روی دندانها برای مدت 2 تا 3 دقیقه میتواند به دلیل وجود ویتامین C و خواص ضد میکروبی، به از بین بردن پلاک و کاهش باکتریها کمک کند.
- زردچوبه: مخلوط کردن پودر زردچوبه با روغن نارگیل برای تهیه یک خمیر دندان خانگی میتواند به دلیل خاصیت ضدالتهابی و ضدباکتریایی زردچوبه، در بهبود بهداشت دهان و لثه مؤثر باشد.
محدودیتها: آیا دستگاه جرم گیری دندان در خانه مؤثر است؟
در بازار برخی دستگاه جرم گیری دندان در خانه مانند واترفلاسر (Water Flosser) یا ابزارهای دستی مشابه دندانپزشکی به فروش میرسند.
- واترفلاسرها ابزارهای مفیدی هستند که با پاشیدن جریان قوی آب، به حذف ذرات غذا و پلاکهای شلشده بین دندانها و زیر خط لثه کمک میکنند و میتوانند جایگزین خوبی برای نخ دندان باشند. این دستگاهها برای پیشگیری از تشکیل جرم عالی هستند.
- ابزارهای دستی (مانند پروبهای جرمگیری): استفاده از این ابزارها توسط افراد غیرمتخصص در خانه به شدت توصیه نمیشود. استفاده نادرست از آنها میتواند به راحتی باعث آسیب جدی به لثه، خراشیده شدن مینای دندان و عفونت لثه شود. جرمگیری تخصصی فقط باید توسط دندانپزشک انجام شود.
نکته کلیدی: هیچ درمان جرم گیری دندان در خانه نمیتواند جرمهای سختشدهای که دندانپزشک با دستگاه جرم گیری دندان حرفهای حذف میکند را به طور کامل از بین ببرد. بهترین راه برای داشتن دندانهای سالم و بدون جرم، ترکیب یک برنامه بهداشت دهان و دندان دقیق (مسواک، نخ دندان) با معاینات و جرمگیریهای منظم دندانپزشکی است.
پیشگیری، بهترین درمان است
بهترین راه برای جرمگیری دندان در خانه، در واقع پیشگیری از تشکیل جرم است. با رعایت دقیق توصیههای زیر، نیاز شما به جرمگیریهای مکرر به حداقل خواهد رسید:
- رژیم غذایی: مصرف خوراکیهای شیرین و نشاستهای را به حداقل برسانید؛ این مواد غذایی خوراک باکتریهای مولد پلاک هستند.
- مراجعه منظم: هر ۶ ماه یکبار (یا طبق توصیه دندانپزشک خود)، برای معاینه و چکاپهای دورهای و در صورت نیاز جرمگیری سطحی، به کلینیک مراجعه کنید.
- خمیردندان حاوی فلوراید: از خمیردندانهای حاوی فلوراید استفاده کنید تا مینای دندان قویتر شده و در برابر پلاک مقاوم شود.
اگر سؤال یا نگرانی در مورد وضعیت جرم دندانهای خود دارید، تأکید میشود که روشهای خانگی را به صورت افراطی و نادرست استفاده نکنید و برای ارزیابی دقیق و دریافت درمان مناسب، در اسرع وقت با دکتر سمانه علایی، بهترین متخصص دندانپزشک ترمیمی در اصفهان مشورت نمایید.
