برای روکش دندان، چقدر دندان را می تراشند؟

روکش در واقع یک “کلاهک” یا پوشش سفارشی است که روی دندان آسیب‌دیده قرار می‌گیرد و تمام سطوح آن را می‌پوشاند. اما قبل از نصب روکش، مرحله‌ای حیاتی به نام “تراش دندان” وجود دارد. این مرحله ممکن است برای برخی بیماران نگران‌کننده به نظر برسد، در حالی که بخش استانداردی از روند درمان با روکش است. در این مقاله از سایت دکتر سمانه علایی،بهترین متخصص زیبایی دندان در اصفهان به طور مفصل بررسی می‌کنیم که میزان تراش دندان برای روکش چقدر است، چرا این کار انجام می‌شود و چه عواملی بر آن تاثیر می‌گذارند.

چرا دندان برای قرارگیری روکش تراشیده می‌شود؟

هدف اصلی از تراش دندان قبل از قرار دادن روکش، ایجاد فضای کافی و شکل مناسب برای آن است. روکش‌ها از مواد مستحکمی مانند سرامیک یا فلز-سرامیک ساخته می‌شوند و ضخامت مشخصی دارند. اگر دندان بدون تراش باشد، اضافه شدن ضخامت روکش باعث می‌شود دندان نهایی بسیار بزرگ، حجیم و غیرطبیعی به نظر برسد.

دلایل کلیدی برای تراش دندان پیش از روکش عبارتند از:

• ایجاد فضای مناسب برای ماده روکش: فراهم کردن ضخامت کافی برای استحکام و زیبایی روکش، بدون اینکه دندان نهایی حجیم یا غیرطبیعی (Over-contoured) شود.

• فراهم کردن شکل ایده‌آل (Preparation Shape): شکل‌دهی به دندان به‌گونه‌ای که روکش بتواند به خوبی روی آن بنشیند و لبه‌های آن (Margin) به طور طبیعی در کنار خط لثه قرار گیرند.

• حذف بخش‌های آسیب‌دیده: برداشتن پوسیدگی، نسج دندانی ضعیف شده یا ترمیم‌های قدیمی برای تضمین سلامت دندان زیر روکش.

• تضمین گیر و ثبات روکش (Retention and Resistance): ایجاد سطحی با دیواره‌های موازی یا کمی همگرا که روکش بتواند به طور محکم و پایدار روی آن بچسبد و در برابر نیروهای جویدن مقاوم باشد.

انواع تراش دندان و میزان استاندارد تراش بر اساس نوع روکش

میزان تراش دندان برای روکش بسته به جنس روکش (که ضخامت مورد نیاز آن را تعیین می‌کند) و محل دندان در دهان متفاوت است. تراش باید فضای کافی برای مواد روکش را ایجاد کند تا روکش نشکند یا ظاهر زیبایی داشته باشد.

جزئیات میزان تراش برای دندان‌های مختلف

میزان تراش دندان برای روکش معمولاً بیشتر از لمینت است، زیرا روکش تمام سطح دندان را می‌پوشاند و نیاز به ضخامت بیشتری برای تحمل نیروها دارد.

• دندان‌های قدامی (جلو – Central/Lateral): به دلیل اهمیت زیبایی، تراش باید دقیق و محافظه‌کارانه باشد.

  • سطح لبی (بیرونی): معمولاً ۱.۰ تا ۱.۲ میلی‌متر.

  • لبه برنده (Incisal): حدود ۱.۵ تا ۲.۰ میلی‌متر برای روکش‌های با استحکام بالا.

  • خط پایان (Margin): معمولاً ۰.۸ تا ۱ میلی‌متر با طراحی Shoulder یا Deep Chamfer (به‌ویژه برای سرامیک).

• دندان‌های خلفی (آسیاب – Premolar/Molar): به دلیل تحمل نیروهای سنگین جویدن، نیاز به ضخامت بیشتری در سطح جونده دارند.

  • سطح جونده (Occlusal): معمولاً ۱.۵ تا ۲.۰ میلی‌متر.

  • دیواره‌های جانبی (Axial Walls): حدود ۱.۰ تا ۱.۵ میلی‌متر.

چه عواملی بر میزان تراش دندان برای روکش تأثیر می‌گذارند؟

دندانپزشک در جلسه آماده‌سازی دندان، میزان دقیق تراش را با توجه به فاکتورهای مختلفی تعیین می‌کند:

1. نوع ماده روکش (Crown Material):

   • زیرکونیا به دلیل استحکام بالا، نیاز به حداقل ۱.۰ تا ۱.۵ میلی‌متر تراش دارد.

   • PFM و تمام سرامیک معمولاً به ۱.۵ تا ۲.۰ میلی‌متر تراش نیاز دارند.

2. وضعیت اولیه دندان:

   • میزان آسیب: دندانی که قبلاً پرکردگی وسیع، شکستگی یا پوسیدگی عمیق داشته، ممکن است نیاز به برداشتن نسج بیشتری داشته باشد.

   • موقعیت دندان (مال‌پوزیشن): دندان‌هایی که کمی چرخیده یا نامرتب هستند، گاهی اوقات برای هم‌راستا شدن با دندان‌های دیگر، نیاز به تراش متفاوتی دارند.

3. فضای بایت (نحوه روی هم آمدن دندان‌ها):

   • میزان فضایی که بین دندان مورد نظر و دندان مقابل در فک دیگر هنگام بستن دهان وجود دارد (Interocclusal Space)، بر میزان تراش در سطح جونده/برنده تأثیر می‌گذارد تا روکش نهایی مانع بایت نشود.

4. شکل نقطه ختم تراش (Margin Design):

   • انواع خطوط ختم مانند Chamfer (شیب‌دار)، Shoulder (شانه‌ای) یا Feather-edge بسته به نوع روکش و نظر دندانپزشک، نحوه تراش لبه دندان را تعیین می‌کنند.

بیشتر بدانید:روکش دندان بهتر است یا کامپوزیت: بررسی مزایا، معایب، ماندگاری و قیمت

5. تخصص و تجربه دندانپزشک:

یک دندانپزشک ماهر با برنامه‌ریزی دقیق و استفاده از ابزارهای مناسب، می‌تواند با حداقل میزان تراش لازم، بهترین نتیجه را برای قرارگیری روکش فراهم کند و از آسیب به ساختار داخلی دندان جلوگیری نماید.

6.هدف درمان

در برخی موارد که نیاز به اصلاح شکل یا اندازه دندان به میزان بیشتری وجود دارد (مثلاً برای بستن فاصله بین دندان‌ها)، ممکن است تراش کمی متفاوت باشد، اما همواره اولویت با حفظ سلامت دندان است.

اهمیت تراش دقیق و اصولی برای موفقیت روکش

مرحله تراش دندان برای روکش یکی از حساس‌ترین گام‌هاست و دقت در آن برای موفقیت طولانی‌مدت درمان ضروری است:

• حفظ سلامت دندان: تراش باید به گونه‌ای باشد که از آسیب به پالپ (عصب) دندان جلوگیری شود. حفظ تا حد امکان مینا و عاج سالم زیر روکش، به استحکام دندان و پیشگیری از حساسیت‌های بعدی کمک می‌کند.
• تناسب و نشست صحیح روکش: تراش دقیق تضمین می‌کند که روکش به طور کامل و بدون فاصله روی دندان می‌نشیند. عدم تناسب می‌تواند منجر به تجمع پلاک، التهاب لثه، پوسیدگی ثانویه و حتی شکست روکش شود.
• زیبایی و عملکرد ایده‌آل: تراش صحیح فضای لازم برای ضخامت مناسب ماده روکش را فراهم می‌کند که این امر برای دستیابی به رنگ و شکل طبیعی و همچنین مقاومت کافی در برابر نیروهای جویدن ضروری است.

تفاوت با سایر درمان‌های زیبایی: لمینت و کامپوزیت

در حالی که روکش دندان به تراش نسبتاً زیادی نیاز دارد، درمان‌های جایگزین برای اصلاح زیبایی، نیاز به تراش بسیار کمتری دارند:

• لمینت سرامیکی (Ceramic Veneer):

  • تراش معمولاً محدود به مینای دندان و در سطح خارجی (لبی) است.

  • میزان تراش: معمولاً بین ۰.۳ تا ۰.۸ میلی‌متر است.

  • در برخی موارد (مانند لمینت‌های نازک لومینیرز)، ممکن است بدون تراش (No-Prep) انجام شود.

• کامپوزیت ونیر (Composite Veneer):

  • در اکثر موارد با رویکرد Minimal-Prep یا No-Prep (حداقل تراش یا بدون تراش) انجام می‌شود.

  • تراش، در صورت نیاز، بسیار سطحی و کمتر از ۰.۵ میلی‌متر است و صرفاً برای اصلاح فرم و آماده‌سازی مینا انجام می‌شود.

آیا تراش دندان برای روکش دردناک است؟ (نحوه انجام کار)

خیر، مرحله تراش دندان برای روکش معمولاً تحت بی‌حسی موضعی کامل انجام می‌شود. دندانپزشک ناحیه اطراف دندان مورد نظر را بی‌حس می‌کند، بنابراین شما در حین انجام کار دردی احساس نخواهید کرد.

نکاتی درباره درد و حساسیت بعد از تراش:

• حین کار: برای جلوگیری از آسیب به عصب دندان و کاهش حرارت ناشی از مته دندانپزشکی (فرز)، از اسپری آب سرد استفاده می‌شود.

• پس از بی‌حسی: ممکن است پس از اتمام اثر بی‌حسی، کمی حساسیت (به‌ویژه به سرما) یا درد خفیف تا متوسط تجربه کنید. این امر ناشی از نمایان شدن لایه عاج و تحریک احتمالی لثه در ناحیه خط ختم تراش است.

• مدیریت درد: این درد معمولاً موقتی است و با مسکن‌های بدون نسخه (مانند ایبوپروفن) قابل کنترل است. اگر درد شدید، تیرکشنده یا طولانی‌مدت باشد، باید با دندانپزشک خود تماس بگیرید.

• روکش موقت: در فاصله زمانی بین تراش دندان و نصب روکش دائمی، یک روکش موقت روی دندان قرار می‌گیرد تا از دندان تراشیده شده محافظت کند و حساسیت را کاهش دهد.

اهمیت تراش دقیق و اصولی برای موفقیت روکش

مرحله تراش دندان برای روکش یکی از حساس‌ترین گام‌هاست و دقت در آن برای موفقیت طولانی‌مدت درمان ضروری است:

• تناسب و نشست صحیح روکش: تراش دقیق تضمین می‌کند که روکش به طور کامل و بدون فاصله (Seating) روی دندان می‌نشیند. عدم تناسب می‌تواند منجر به تجمع پلاک، التهاب لثه، پوسیدگی ثانویه و حتی شکست روکش شود.

• بهترین نتیجه زیبایی: تراش صحیح فضای لازم برای ضخامت مناسب ماده روکش را فراهم می‌کند که این امر برای دستیابی به رنگ و شکل طبیعی و همچنین مقاومت کافی در برابر نیروهای جویدن ضروری است.

• حفظ سلامت دندان: هدف نهایی یک دندانپزشک ماهر، دستیابی به بهترین نتیجه زیبایی و عملکردی با حداقل میزان تراش لازم است تا از آسیب به ساختار داخلی دندان جلوگیری شود.

نتیجه‌گیری

میزان استاندارد تراش دندان برای روکش‌های کامل، به طور کلی بین ۱ تا ۲ میلی‌متر است که این مقدار بسته به نوع روکش (زیرکونیا، PFM، سرامیک) و وضعیت دندان شما متفاوت خواهد بود. این مرحله بخش ضروری و حیاتی از روند درمان با روکش است که برای ایجاد فضای کافی، اطمینان از تناسب دقیق و دستیابی به استحکام و زیبایی ایده‌آل روکش انجام می‌شود.